Een leraar staat voor de klas. Tegenover hem staan TikTok, Snapchat, Instagram, YouTube en WhatsApp: een industrie die miljarden verdient aan één schaars goed, de aandacht van zijn leerlingen.
Een geschiedenisles met een prachtig verhaal, tegenover een algoritme dat precies weet welk filmpje een leerling nog nét even wil zien. Dat is geen eerlijke wedstrijd. Ik snap dus iedere leraar die opgelucht ademhaalt nu het kabinet de smartphone vanaf 1 januari 2027 de hele schooldag uit beeld wil. Thuis of in de kluis.
En toch ben ik tegen.
Wat het verbod wél oplost
Laat ik eerlijk zijn: het verbod pakt twee echte problemen aan. In de les wint de telefoon te vaak van de leraar. En in de pauze zitten leerlingen naast elkaar, ieder met een eigen scherm, in een soort zombiemodus. Geen gesprek, geen spel, geen ruzie die weer wordt bijgelegd.
Die problemen neem ik serieus. Een school is er om te leren, om met elkaar te praten, samen te werken en soms gewoon even niets te doen. Daar hoeft niet voortdurend een scherm tussen te zitten.
Waarom de kluis toch de verkeerde oplossing is
Het mooie van een kluis is dat we vergeten dat hij om half vier weer opengaat.
Dan is alles er nog: de algoritmes, de groepsdruk, de eindeloze stroom berichten. En inmiddels ook AI, in diezelfde broekzak. Alleen staat er dan geen leraar meer naast.
Met een verbod voor de hele schooldag haalt de school de telefoon weg op precies de plek waar leerlingen veilig kunnen oefenen. De pauze is een oefenterrein. Hoe ga je om met een appgroep die blijft trillen? Wanneer leg je hem weg omdat je vrienden belangrijker zijn? Dat leer je door het te doen, met een leraar in de buurt.
Zo besteden we een opvoedkundige opdracht uit aan een slot. Terwijl het onderwijs hier juist de regie kan nemen.
Wat scholen wél kunnen doen
Mijn uitgangspunt is ja, mits. In de les hoort de telefoon alleen op tafel als hij iets toevoegt. Daarbuiten leer je leerlingen er zelf mee omgaan. Concreet:
- Leer ze hoe apps hun aandacht vangen. Wie snapt hoe een algoritme werkt, ziet de truc. Dat hoort bij digitale geletterdheid, net als kritisch naar informatie kijken.
- Laat ze hun eigen gebruik onderzoeken. Schermtijd bijhouden en bespreken in de mentorles. Om te zien wat het met je doet.
- Maak afspraken mét leerlingen. Telefoonvrije plekken en momenten die ze zelf mee bepalen. Eigenaarschap werkt beter dan een regel van bovenaf.
- Trek samen op met ouders. Wat op school wordt geoefend, moet thuis worden voortgezet.
- Geef als leraar zelf het voorbeeld. Van wie moeten zij het leren?
Buiten het schoolhek staat geen kluis
We leren leerlingen rekenen, lezen, schrijven en kritisch kijken. Laten we ze ook leren omgaan met een wereld die voortdurend om hun aandacht vecht. Daar moeten ze het uiteindelijk zelf kunnen, en hoe eerder ze dat oefenen, hoe beter.
Over de rol van ons als volwassenen schreef ik in Op het terras, telefoon in de tas.
Wil je als school hier werk van maken? Plan een kennismaking van twintig minuten.