Ga dit weekend eens op een vol terras zitten of in een restaurant en doe iets geks: kijk niet op je telefoon, maar om je heen.
Telefoons op tafel. Telefoons in handen. Stellen tegenover elkaar, allebei met een scherm voor hun neus. Een gesprek valt even stil en hup, telefoon erbij.
Kijk daarna eens op straat. Een vader laat de hond uit, riem in de ene hand, telefoon in de andere. Een moeder achter de kinderwagen, één hand aan de duwstang, één om haar smartphone. Bij de bakker, in de trein, langs het voetbalveld, op een verjaardag. Het is overal.
Wij kunnen er zelf ook wat van
Ondertussen voeren we een stevige discussie over het smartphonegebruik van onze kinderen. Het kabinet wil de telefoon vanaf 2027 de hele schooldag in de kluis. Ik ben daar geen voorstander van, zoals ik schreef in De leraar versus Silicon Valley. Maar wat je ook van dat verbod vindt: voordat we kinderen vertellen dat ze slecht met hun telefoon omgaan, mogen we zelf wel even in de spiegel kijken.
Dat kleine apparaat heeft zich in vijftien jaar in vrijwel ieder leeg moment van ons leven gewurmd. Wachten? Telefoon. Even niets te zeggen? Telefoon. Rood stoplicht? Telefoon. Koffie? Telefoon op tafel.
We vervelen ons bijna nooit meer. De vraag is of dat alleen maar winst is.
Het gaat om aandacht
Het probleem is groter dan de smartphone. Het gaat over aandacht: voor het gesprek, voor de mensen om je heen, voor je eigen gedachten. Die aandacht geven we steeds vaker weg aan een scherm, meestal zonder dat we het merken.
Ja, mits
Mijn uitgangspunt bij technologie is ja, mits. Ik ben groot fan van wat technologie ons brengt. De smartphone is fantastisch gereedschap: navigeren, betalen, fotograferen, werken, leren, contact houden. Allemaal vanuit één apparaat in je broekzak.
Maar gereedschap pak je als je het nodig hebt. Je loopt ook niet de hele dag met een hamer in je hand, voor het geval je ergens een spijker tegenkomt.
Ja, mits betekent: gebruik hem als hij iets toevoegt. En leg hem weg als degene tegenover je belangrijker is dan degene die je een berichtje stuurt.
Van wie moeten zij het leren?
Kinderen doen vooral wat wij doen. Een ouder die aan tafel zijn mail checkt en daarna zegt dat de telefoon weg moet, leert zijn kind één ding: dat regels voor kinderen zijn.
Daarom geloof ik meer in het voorbeeld dan in de kluis. Een kind leert omgaan met zijn telefoon door te zien hoe de volwassenen om hem heen het doen. Thuis aan tafel, langs de lijn bij de voetbalwedstrijd, tijdens het rondje met de hond, en op school.
Laten we er dus geen strijd tussen generaties van maken. Laten we samen onze aandacht terugpakken.
Begin dit weekend
Kies één moment: het avondeten. Telefoon weg, voor iedereen aan tafel. En kijk wat je kinderen doen.
Op het terras, telefoon in de tas.